Wat waterhardheid zegt over het water uit je kraan
Een witte rand in de waterkoker, doffe glazen uit de vaatwasser en een douchewand die na een week alweer vlekkerig is. Dat ligt zelden aan je schoonmaakwerk. Meestal is de kalk in het leidingwater de oorzaak. Hoeveel kalk er uit je kraan komt, verschilt flink per gemeente en soms zelfs per wijk.
Hoe wordt de hardheid van water gemeten?
Waterhardheid zegt iets over de hoeveelheid calcium en magnesium in je drinkwater. Die mineralen komen uit de bodem. Regenwater zakt door de grond en neemt ze onderweg mee. Drinkwaterbedrijven halen er een deel uit, maar nooit alles.
De hardheid wordt uitgedrukt in Duitse graden, afgekort als dH. Eén graad staat gelijk aan 17,8 milligram calciumcarbonaat per liter water. Drinkwaterbedrijven gebruiken ruwweg deze indeling.
- 0 tot 4 dH is zeer zacht
- 4 tot 8 dH is zacht
- 8 tot 12 dH is gemiddeld
- 12 tot 18 dH is vrij hard
- 18 tot 30 dH is heel hard
Nederlands kraanwater schommelt gemiddeld rond de 8 dH en valt daarmee net tussen zacht en gemiddeld in. Toch zeggen die cijfers weinig zolang je ze niet naast je eigen situatie legt. Op je jaarafrekening of op de site van je waterbedrijf vind je de waarde voor jouw postcode, en uitleg over waterhardheid helpt je om dat getal te vertalen naar wat je thuis daadwerkelijk merkt.
Waarom merk je hard water door je hele huis?
Kalk slaat vooral neer zodra water wordt verwarmd. Daardoor krijgen de verwarmingselementen van je waterkoker, wasmachine, vaatwasser en cv-ketel er als eerste mee te maken. Zo’n laagje werkt als isolatie. Het apparaat moet langer stoken voor dezelfde temperatuur en verbruikt daardoor meer energie.
Het komt regelmatig voor dat elementen van dit soort apparaten volledig dichtgeslibd zijn, terwijl de bewoners dachten dat het apparaat gewoon versleten was.
Daarnaast reageert zeep anders op hard water. Shampoo en wasmiddel schuimen minder, waardoor je vanzelf meer gaat doseren. Ook je huid voelt het verschil, want de zeepresten spoelen minder makkelijk weg en dat geeft sneller een droge, trekkerige huid.
Wat kun je zelf doen tegen kalk?
Je kunt kalk aanpakken op het moment dat het zich vastzet, of bij de bron. Met een paar simpele gewoontes houd je de schade beperkt.
- Ontkalk je waterkoker en koffiezetapparaat maandelijks met schoonmaakazijn.
- Zet de boiler niet warmer dan nodig, want hoe heter het water, hoe sneller kalk neerslaat.
- Stel de dosering van je wasmiddel in op de hardheid in jouw gemeente.
- Droog je douchewand na het douchen even af met een trekker.
Wil je het structureel oplossen, dan blijft er eigenlijk één werkende methode over, namelijk het water ontharden via een waterontharder voordat het je leidingen in gaat. Dat gebeurt door een proces genaamd ionenuitwisseling, waarbij calcium en magnesium worden vervangen door natrium. Reken er wel op dat een waterontharder kopen meestal een investering van meer dan duizend euro is, dus het loont om eerst je hardheid en je waterverbruik te kennen.
Let op met apparaatjes die met magneten om de leiding werken. Verschillende onderzoeken hebben laten zien dat ze kalkaanslag niet voorkomen. In 2021 oordeelde de Amsterdamse rechtbank zelfs dat zo’n apparaat geen waterontharder mag heten, omdat het de kalk niet uit het water haalt.
Begin bij het getal op je afrekening
Voordat je iets aanschaft of verbouwt, is het slim om te weten waar je aan toe bent. Zoek de hardheid van je eigen leidingwater op en kijk daarna naar je verbruik en de apparaten die je het meest gebruikt. Zit je onder de 8 dH, dan kom je vaak al ver met regelmatig ontkalken. Ligt de waarde daarboven en heb je last van kalkaanslag, dan is het de moeite waard om verder te kijken naar een blijvende oplossing.
